ଶ୍ରୀନଗରର ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ଆୟୋଜନ ; ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ଓ ସଦ୍ଭାବନା ବୃଦ୍ଧି
ଶ୍ରୀନଗରର ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କଶ୍ମୀରର ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା ଓ ସହାବସ୍ଥାନର ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଛି।
370 ଧାରା ହଟିବା ପରେ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ଓ ସଦ୍ଭାବନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି ଯାହା ଏହି ଉତ୍ସବର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ରହିଥିଲା।
ଶ୍ରୀନଗରରେ ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ: ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା ଓ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସଦ୍ଭାବନାର ଅନନ୍ୟ ନିଦର୍ଶନ
ଧର୍ମ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ, ପରମ୍ପରା ଅଲଗା ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ, ସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ମାନବିକତା ହିଁ ଏକ ସମାଜକୁ ଏକତାର ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରର ଶ୍ରୀନଗରରେ ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ଅବସରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ ଏହି ଚିରନ୍ତନ ସତ୍ୟକୁ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି। ଐତିହାସିକ ଲାଲ୍ଚୌକରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିସର୍ଜନ ଶୋଭାଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଆୟୋଜନ ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ଭାରତର ବହୁବିଧ ସଂସ୍କୃତି, ଧାର୍ମିକ ସହାବସ୍ଥାନ ଓ ସାମାଜିକ ସଦ୍ଭାବନାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିଛବି।
ଧର୍ମର ସୀମା ଡେଇଁ ସଦ୍ଭାବନାର ବାର୍ତ୍ତା
କଶ୍ମୀରରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବଙ୍ଗୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଆନନ୍ଦ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଭକ୍ତିଭାବର ସହିତ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ପାଞ୍ଚଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଉତ୍ସବର ଅନ୍ତିମ ଦିନରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଭବ୍ୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ‘ଜୟ ମା’ ଦୁର୍ଗା’ ଧ୍ୱନି, ଢୋଲର ତାଳ, ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ଓ ସିନ୍ଦୂର ଖେଳାରେ ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ଉତ୍ସବମୁଖର ହୋଇଉଠିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଏହି ଉତ୍ସବର ପ୍ରକୃତ ଆକର୍ଷଣ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକତା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଥିଲା ପରସ୍ପରର ଧାର୍ମିକ ଭାବନା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲା ଯେ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ଲୋକ ନିଜ ନିଜର ଆସ୍ଥା ଓ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକାଠି ରହିପାରନ୍ତି।
ଆଜାନ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ: ସହିଷ୍ଣୁତାର ଏକ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ଉଦାହରଣ
ଶ୍ରୀନଗରର ଐତିହାସିକ ଲାଲ୍ଚୌକର ଘଣ୍ଟାଘର ନିକଟରୁ ବାହାରିଥିବା ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଆମିରା କଦଲ ଘାଟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସେଠାରେ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ, ଆଳତି ଓ ପାରମ୍ପରିକ ବିଦାୟ ଗୀତ ମଧ୍ୟରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତିମାକୁ ଝେଲମ ନଦୀରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହି ଶୋଭାଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଆଜାନ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଶୋଭାଯାତ୍ରାକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିବା ଘଟଣା ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ। ଆଜାନ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ପୁଣି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲା। ଏହି ଛୋଟିଆ ପଦକ୍ଷେପ ଭିତରେ ଏକ ବଡ଼ ସାମାଜିକ ବାର୍ତ୍ତା ଲୁଚି ରହିଛି—ନିଜ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ସହିତ ଅନ୍ୟର ଧାର୍ମିକ ଅନୁଭୂତି ଓ ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଧାର୍ମିକତାର ପରିଚୟ।
ଆଜି ଯେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଧର୍ମ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ମତଭେଦ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀନଗରର ଏହି ଘଟଣା ଏକ ଅନୁକରଣୀୟ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ସାମାନ୍ୟ ସହଯୋଗ, ସଂଯମ ଓ ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ମାଧ୍ୟମରେ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇପାରେ।
କଶ୍ମୀରର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ଓ ଭାରତୀୟ ବହୁବାଦ
କଶ୍ମୀରର ପରିଚୟ କେବଳ ଏହାର ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହାର ସାମାଜିକ ଜୀବନ, ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ଓ ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପରିଚୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ। ଶ୍ରୀନଗରରେ ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ପାଳନ ଏହି ବିବିଧତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତୀକ।
ଭାରତର ଶକ୍ତି ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକରୂପତାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ସ୍ଥାପନ କରିବାର କ୍ଷମତାରେ ନିହିତ। ଭିନ୍ନ ଭାଷା, ଭିନ୍ନ ପୋଷାକ, ଭିନ୍ନ ଉପାସନା ପଦ୍ଧତି ଓ ଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମେ ଏକ ସାଧାରଣ ଜାତୀୟ ପରିଚୟରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇ ରହିଛୁ। ଏହି ଏକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ କେବଳ ସମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ସହଯୋଗର ମନୋଭାବ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ସଦ୍ଭାବନା ହିଁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜର ମୂଳଦୁଆ
ଶ୍ରୀନଗରର ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ଆମକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ। ଧାର୍ମିକ ସହିଷ୍ଣୁତା କେବଳ ଭାଷଣରେ ସୀମିତ ରହିଲେ ଚଳିବ ନାହିଁ; ଏହାକୁ ଆଚରଣରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବାକୁ ହେବ। ଅନ୍ୟର ପର୍ବକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଅନ୍ୟର ଆସ୍ଥାକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ପରସ୍ପର ପାଇଁ ସହଯୋଗର ହାତ ବଢ଼ାଇବା ହେଉଛି ସୁସ୍ଥ ସମାଜର ପ୍ରକୃତ ଲକ୍ଷଣ।
ଏହି ମନୋଭାବକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଧର୍ମ ବା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ନାଗରିକ, ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ, ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଜନପ୍ରତିନିଧିଙ୍କର ଏଥିରେ ସମାନ ଭୂମିକା ରହିଛି। ମତଭେଦକୁ ବିବାଦରେ ପରିଣତ ନକରି ସଂଳାପ ଓ ସହଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରିବାର ସଂସ୍କୃତି ଗଢ଼ି ତୋଳିବା ଆଜିର ସମୟର ଆହ୍ୱାନ।
ଶ୍ରୀନଗରର ଲାଲ୍ଚୌକରୁ ଝେଲମ ନଦୀ କୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଦାୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଏକ ସ୍ମରଣୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହି ଆୟୋଜନରେ ଭକ୍ତି ଥିଲା, ପରମ୍ପରା ଥିଲା, ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ଥିଲା; ତା’ ସହିତ ଥିଲା ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ସହାବସ୍ଥାନର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ତ୍ତା।
ଧର୍ମ ମଣିଷକୁ ବିଭାଜିତ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀନଗରର ଏହି ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ଆମକୁ ସେହି କଥା ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି। ଏପରି ଉଦାହରଣ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରସ୍ପର ବିଶ୍ୱାସ, ସାମାଜିକ ଏକତା ଓ ଜାତୀୟ ସଂହତିକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରିବାର ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଉ। କାରଣ, ଶାନ୍ତି ଓ ସଦ୍ଭାବନା ହିଁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ, ସୁସ୍ଥ ଓ ଏକତାବଦ୍ଧ ଭାରତର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ।
